Điều gì sẽ xảy ra khi Việt Nam kiện Trung Quốc?

LTS:Cuối tuần rồi , Liên đoàn trạng sư Việt Nam đã chính thức đề nghị Chính phủ cần mau chóng khởi kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế. Trong các cuộc tiếp xúc cử tri của đoàn ĐBQH TP.HCM , nhiều quan điểm của cử tri TP cũng tỏ thái độ đồng tình việc này. Trước đó , phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam tại cuộc họp báo về tình hình biển Đông chiều 26-6 cũng cho hay đang cân nhắc kỹ thời khắc khởi kiện Trung Quốc. Vậy việc khởi kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế trong bối cảnh hiện nay sẽ có những hệ quả gì? luật pháp TP.HCM giới thiệu bài viết của tác giả Lê Trung Tĩnh ( Quỹ nghiên cứu biển Đông ) phân tích về vấn đề này. Việc kiện Trung Quốc ( TQ ) ra tòaán quốc tế là một cách thức đấu tranh hòa bình được Điều 33.1 , Hiến chương liên hợp Quốc quy định. Cách canh gác hòa bình và ngăn sự ngang ngược Trước tham vọng độc chiếm biển Đông bằng “đường lưỡi bò” đã được TQ kiên trì đeo đuổi và thực hành càng ngày càng ngang ngược từ nhiều chục năm nay , kiện là một cách thức tiếp cận hiệu quả , khả thi hơn so với sự nhẫn nhục bấy lâu nay của Việt Nam. Rỏ rành là khó có khả năng áp dụng các biện pháp truyền thống như bấy lâu nay với TQ để giải quyết các vấn đề chủ quyền trên biển Đông nhìn chung và vấn đề Hoàng Sa nói riêng vì nước này thậm chí còn không chấp nhận là có “vấn đề Tây Sa” như cách nói của họ. Đến lúc này ta phải thấy rằng đấu tranh bằng biện pháp pháp lý , Việt Nam sẽ đạt được sự công bình tự do tương đối đối với TQ hơn so với các phương thức đấu tranh trên thực địa hay thậm chí đấu tranh học thuật và truyền thông trên các diễn đàn quốc tế như hiện nay. Dưới ánh sáng của công lý và dư luận quốc tế , Trung Quốc chẳng thể ngang ngược dùng vũ lực để thị oai lực lượng thực thi luật pháp trên biển và ngư dân Việt Nam như hiện nay. Trong ảnh:Vết tích của tàu Trung Quốc đâm tàu kiểm ngư 951 tại lĩnh vực giàn khoan Hải Dương 981. Ảnh: Nguyễn đông ngoại giả , việc kiện TQ ra tòa là một cách canh gác hòa bình và ngăn khả năng chiến tranh ở xa Việt Nam nhất. Tại sao khi mỗi lần Việt Nam nói về khả năng sử dụng biện pháp pháp lý thì TQ lại tức giận? chắc chắn không phải vì sợ rạn nứt tình hữu hảo giữa hai nước mà vì khi đưa sự vụ chủ nghĩa ra tòa , dưới ánh sáng của công lý và dư luận quốc tế , TQ chẳng thể ngang ngược dùng vũ lực để thị oai lực lượng thực thi luật pháp trên biển của Việt Nam , ngư dân Việt Nam và hung hăng làm ai đấy sợ sệt tiếp. Về nội dung khởi kiện , Việt Nam cần phải mau chóng kiện việc TQ khai triển giàn khoan Hải Dương 981 với sự hộ tống của tàu bay và tàu chiến ra một tòa trọng tài thành lập theo cơ chế giải quyết tranh chấp bắt của Công ước liên hợp Quốc về Luật Biển 1982 ( UNCLOS 1982 ). Đó có khả năng là Tòa Trọng tài Quốc tế về Luật Biển ( International Tribunal for the Law of the Sea ) ở Hamburg ( Đức ); tòa án Công lý Quốc tế ( International Court of Justice ) tại La Haye ( Hà Lan ); hay một tòa trọng tài được thành lập đúng theo thủ tục của UNCLOS như cách Philippines đang làm. Tòa này có khả năng phán quyết cách hành động liên quan đến giàn khoan trái phép Hải Dương 981 của TQ là vi phạm công pháp quốc tế và đề nghị dừng các hoạt động này lại. Dịp cho sự phát triển dài hạn dĩ nhiên việc khởi kiện TQ ra tòa đặt người Việt Nam trước một xử sự mới với TQ. Việc kiện diễn ra trong thời kì dài sẽ đặt lại mối giao thiệp giữa hai nước , các giá trị hữu hảo sẽ có những biến dạng nhất định và tất cả đều diễn ra trong hòa bình. Nhưng khi chọn một vị thế rỏ rành hơn với TQ , Việt Nam sẽ có được sự hậu thuẫn lớn hơn của cộng đồng quốc tế. Việt Nam có dịp thoát khỏi có tác động đến một điều gì đó của TQ , điều mà các gắng gổ , kiên trì đang tiến hành hoặc sự đứt gãy từ chiến tranh chẳng thể mang lại. Khả năng đọc thấy được ngay là TQ có khả năng tiến hành các trả miếng kinh tế đối với Việt Nam và làm nên một số có nhiều trở ngại hoặc thiếu thốn trong ngắn hạn mà Việt Nam cần đối phó. Tuy nhiên , về trung hạn và dài hạn , đó sẽ là dịp để Việt Nam hướng đến những bạn hàng đồng đẳng hơn , với cán cân thương nghiệp cân bằng hơn cho Việt Nam , ví dụ như Hoa Kỳ và EU và giảm sự nước phụ thuộc về kinh tế của Việt Nam vào TQ. Ngoại giả , Việt Nam cũng sẽ có dịp và chủ trương để giải quyết các vấn đề liên quan đến việc hiệp tác kinh tế với TQ như quản lý chặt chịa các dự án FDI hay chấm thầu nghiêm túc các dự án EPC ( tổng thầu theo kiểu “chìa khóa trao tay” ) liên quan đến TQ. Trước tòa , Việt Nam và TQ đều phải trưng ra những bằng cứ lịch sử , pháp lý chuẩn xác nhất. Khi câu chuyện lịch sử được nhắc đến một cách duy lý , rỏ rành , vì chủ quyền đất nước , vì những vấn đề can hệ của dân tộc , cần sự chia sẻ của nhiều người thì nó giúp người Việt vừa thông hiểu rõ về lịch sử , vừa hiểu nhau và dễ đi đến thỏa thuận với nhau hơn. Quan yếu hơn , việc kiện giúp người Việt phần nào thoát ra khỏi chính mình và tiến đến với những giá trị phổ quát của nhân loại như “công bằng” , “hòa bình” , “duy lý”. Điều đó sẽ tạo nên sức mạnh thực sự cho Việt Nam. LÊ TRUNG TĨNH ( Quỹ nghiên cứu biển Đông ) lạc quan khôi phục Hoàng Sa một cách công bình và hòa bình đồng thời với việc kiện như trên đã thể hiện , Việt Nam nên đề nghị chính thức TQ đưa tranh chấp Hoàng Sa ra giải quyết tại tòa án Công lý Quốc tế. Hoàn cảnh đủ để phiên tòa này diễn ra là các bên đồng thuận đưa tranh chấp này ra tòa. Ví như TQ cùng quan điểm hoặc suy nghĩ với ai đó ra tòa , chúng ta có lạc quan khôi phục Hoàng Sa một cách công bình và hòa bình. Chí ít là có lạc quan hơn là để tranh chấp Hoàng Sa không được quốc tế nhắc đến và TQ quản lý trên thực tiễn Hoàng Sa như hiện nay. Các ám hiệu gần đây cho thấy khả năng TQ chấp nhận ra tòa có khả năng cao hơn khi nước này gửi đến liên hợp Quốc tài liệu nêu lên lập trường của họ: tự tin tuyên bố quản lý Hoàng Sa từ thời Tống và đưa ra các vấn đề như công hàm Phạm Văn Đồng , sách giáo khoa và bản đồ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ghi Hoàng Sa , Trường Sa là của TQ… Nếu TQ không cùng quan điểm hoặc suy nghĩ với ai đó ra tòa , quyết định này là một sự chắn việc TQ đang càng ngày càng lấn tới và ngang ngược trên biển Đông. Việc TQ từ chối ra tòa sẽ là bằng cứ hùng hồn trước quốc tế rằng Việt Nam là nước quý trọng các giá trị thuận hoà của nhân loại và TQ là nước coi thường công pháp quốc tế. Điều đó sẽ làm yếu đi đáng kể vị thế của TQ và bắt họ phải kiềm chế tình cảm khi hành xử trên biển Đông , chẳng thể tiếp tục bắt giữ , xua đuổi , cư xử tàn ác đối với ngư dân Việt Nam; quý trọng luật quốc tế; tiến hành thương lượng phân chia ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và tiến tới ký kết Bộ quy tắc tam suất xử sự COC nghiêm túc và công bình hơn. Lạc quan khôi phục Hoàng Sa một cách công bình và hòa bình đồng thời với việc kiện như trên đã thể hiện , Việt Nam nên đề nghị chính thức TQ đưa tranh chấp Hoàng Sa ra giải quyết tại tòa án Công lý Quốc tế. Hoàn cảnh đủ để phiên tòa này diễn ra là các bên đồng thuận đưa tranh chấp này ra tòa. Ví như TQ cùng quan điểm hoặc suy nghĩ với ai đó ra tòa , chúng ta có lạc quan khôi phục Hoàng Sa một cách công bình và hòa bình. Chí ít là có lạc quan hơn là để tranh chấp Hoàng Sa không được quốc tế nhắc đến và TQ quản lý trên thực tiễn Hoàng Sa như hiện nay. Các ám hiệu gần đây cho thấy khả năng TQ chấp nhận ra tòa có khả năng cao hơn khi nước này gửi đến liên hợp Quốc tài liệu nêu lên lập trường của họ: tự tin tuyên bố quản lý Hoàng Sa từ thời Tống và đưa ra các vấn đề như công hàm Phạm Văn Đồng , sách giáo khoa và bản đồ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ghi Hoàng Sa , Trường Sa là của TQ… Nếu TQ không cùng quan điểm hoặc suy nghĩ với ai đó ra tòa , quyết định này là một sự chắn việc TQ đang càng ngày càng lấn tới và ngang ngược trên biển Đông. Việc TQ từ chối ra tòa sẽ là bằng cứ hùng hồn trước quốc tế rằng Việt Nam là nước quý trọng các giá trị thuận hoà của nhân loại và TQ là nước coi thường công pháp quốc tế. Điều đó sẽ làm yếu đi đáng kể vị thế của TQ và bắt họ phải kiềm chế tình cảm khi hành xử trên biển Đông , chẳng thể tiếp tục bắt giữ , xua đuổi , cư xử tàn ác đối với ngư dân Việt Nam; quý trọng luật quốc tế; tiến hành thương lượng phân chia ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và tiến tới ký kết Bộ quy tắc tam suất xử sự COC nghiêm túc và công bình hơn.