Xung đột Trung Đông nhìn từ nội bộ cộng đồng hoi giao

Cô Jane Kinninmont – chuyên viên Học hỏi cao cấp của Anh đã có những tìm hiểu và phân tích nguyên nhân của sự xung đột giữa 2 cộng đồng lớn trong thế giới hoi giao . Dưới đây là một bài viết của cô về Sự tình này. Bài viết biểu hiện am tường và quan điểm riêng của tác giả: Sự dị biệt giữa 2 cộng đồng Sunni và Shiite là hai nhánh lớn của hoi giao sunni la gi. Trong đó , 90% người hoi giao sunni la gi trên thế giới theo dòng Sunni , còn lại là những người theo dòng Shiite. Tuy nhiên ở Trung Đông , Iran , Iraq và Bahrain lại là 3 nhà nước có người Shiite chiếm phần đông. Nguyên nhân của sự xung đột giữa người Sunni và Shiite không phải là tập quán mà chủ yếu do sự mâu thuẫn về Chức quyền và kinh tế. Sự dị biệt nảy giữa người Sunni và Shiite bắt nguồn từ cái chết của nhà tiên tri Mohammed , vào năm 632 sau công nguyên. Cộng đồng người Shiite tin rằng những người gia tộc của nhà tiên tri Mohammed được quyền làm người kế vị của ông. Trong lúc đó , người Sunni tuy rằng người kế vị cần được bầu chọn công bình. Sang nhiều thế kỷ phát triển , những mâu thuẫn đạo và chính trị tiếp tục nảy sinh. Tuy nhiên , phần lớn người Sunni và Shiite vẫn sống chung sống hòa bình với nhau.Nguồn gốc trực tiếp của sự găng Sự găng hiện nay bắt nguồn từ cuộc cách mệnh hồi giáo Iran ( 1979 ) và Cuộc chiến Iraq ( 2003 ). Cách mệnh hoi giao Iran 1979 đã làm thay đổi bản đồ chính trị tại Trung Đông và đây là quốc gia duy nhất mà người Shiite nắm quyền lực. Trong những ngày đầu , Iran muốn tạo một làn sóng cách mệnh hồi giáo của người Shiite sang các quốc gia trong khu vực. Việc lãnh đạo vô thượng của Iran tự phong là lãnh đạo của cả thế giới hoi giao sunni khiến những chính khách người Sunni lo lắng. Điều này tạo ra một hiệu ứng thụ động cho những người Shiite. Các quốc gia Trung Đông bắt đầu nghi ngờ lòng sát của cộng đồng Shiite với trật tự chính trị vốn có và lo sợ họ sẽ tỏ thái độ đồng tình Iran. Trên thực tế , Iran có tương trợ các nhóm ly khai để phát động các cuộc cách mệnh trong khu vực vào thời khắc đó. Sự lo sợ tiếp tục Thêm lên khi chính quyền Shiite chiếm phần lớn được thành lập tại Iraq sau cuộc chiến năm 2003. Sự kiện này làm rung động sự nắm quyền từ lâu đời của các lãnh đạo Sunni tại Trung Đông. Mâu thuẫn ở Bahrain Trong những cuộc biểu tình tại Trung Đông thời kì qua , Bahrain là một tỉ dụ điển hình của tình trạng trên. Sự phân biệt giữa người Sunni và Shiite là một thực tế gây cảm giác không vui tại nước này. Dù cho người Shiite chiếm 2/3 dân số nhưng chính quyền lại nằm trong tay người Sunni. Khi các cuộc biểu tình nổ ra , chính phủ nghi ngờ lòng sát của cộng đồng Shiite. Trong khi đó , nhiều đứa ở Bahrain cảm thấy bị thể hiện sự khinh thường với bức tranh ý rằng người Sunni và Shiite va chạm nhau. Theo họ , biểu tình bắt nguồn vì nhiều người cảm thấy mình là “công dân hạng hai” và thiếu những dịp trong từng lớp. Hưng thịnh người Shiite than phiền về sự phân biệt cư xử , tỉ dụ người Shiite không được tuyển vào quân đội hoặc không có khả năng nắm giữ những vị trí quan yếu trong chính phủ. Đây là lý do đi hàng đầu dẫn tới sự găng. Các chính phủ tại Trung Đông cũng nhiều lần tận dụng sự va chạm này vì mục đích chính trị và tỏ thái độ đồng tình sự duy trì của chế độ hiện tại. Cựu tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak và vua Jordan đều nói về sự lo sợ về “cơn sốt Shiite” từ Iraq và Iran sẽ lan rộng. Họ lý luận rằng từng lớp chưa đủ hoàn thiện để tiến tới dân chủ vì vẫn mang tính giáo phái và bộ lạc. Và chính phủ reo rắc sự sợ hãi vào người dân , bắt họ phải “chọn một phe” vì cội nguồn chứ không có quyền tranh cãi. Hữu Nghĩa ( tổng hợp )
.